Ôn thi tốt nghiệp THPT: kế hoạch 30 ngày cuối
Còn ba mươi ngày. Trên bàn có bảy quyển vở, hai bộ đề in ở tiệm photo hết 68.000 ₫, và một tờ giấy ghi “ôn hết Toán” viết từ hôm kia.
Bạn chưa mở quyển nào. Bạn đã mở TikTok bốn lần kể từ 20h.
Ba mươi ngày đủ nhiều để cứu vãn nhiều thứ và đủ ít để không cứu được tất cả. Vấn đề không phải bạn lười. Vấn đề là chưa ai bắt bạn chọn cái sẽ không cứu.
Nguyên tắc: ba mươi ngày là để trám lỗ, không phải để học lại
Mọi bản kế hoạch ba mươi ngày thất bại đều thất bại theo cùng một kiểu: nó cố đi lại từ đầu cả chương trình, hết ngày thứ chín thì lệch tiến độ, và tới ngày mười hai thì bị vứt.
Ba mươi ngày không mua nổi một lượt đi lại từ đầu. Nó mua được khoảng bốn mươi tới sáu mươi lỗ hổng được vá kín, cộng với đủ số đề để cái đầu bạn quen với việc ngồi liền một mạch.
Nên câu hỏi đầu tiên không phải “hôm nay học gì”. Nó là: lỗ hổng của tôi nằm ở đâu, và cái nào đáng tiền nhất khi vá?
Ngày 1: làm một đề, chấm thật thà
Trước khi ôn bất cứ chữ nào, ngồi trọn một đề của môn bạn lo nhất, đúng thời lượng thi, không mở tài liệu, không dừng giữa chừng.
Rồi chấm. Rồi làm việc mà gần như không ai làm: ghi từng câu sai thành một dòng, và bên cạnh mỗi dòng ghi lý do sai theo đúng ba loại.
- Không biết — chưa học hoặc quên sạch phần đó.
- Biết mà làm sai — nhầm dấu, đọc thiếu dữ kiện, tính ẩu.
- Không kịp — biết cách làm, hết giờ.
Ba loại đó cần ba cách chữa hoàn toàn khác nhau, và trộn chúng vào nhau là lý do người ta ôn ba mươi ngày mà điểm không nhúc nhích. Loại một cần học lại. Loại hai cần luyện đề và đọc kỹ. Loại ba cần bấm giờ, không cần thêm kiến thức nào cả.
Danh sách đó là bản kế hoạch của bạn. Không phải mục lục sách giáo khoa.
Chia ba mươi ngày thành ba mảng
| Mảng | Ngày | Việc chính | Đề |
|---|---|---|---|
| Trám lỗ | 1–12 | Chỉ các dòng loại “không biết”, môn yếu trước | 1 đề mỗi 4 ngày |
| Luyện và trộn | 13–24 | Đề đầy đủ, chấm ngay, lỗ hổng mới lại vào danh sách | 2 đề mỗi 3 ngày |
| Nhắc lại | 25–29 | Chỉ đọc lại danh sách lỗi cũ, làm lại đúng những câu từng sai | 1 đề nhẹ |
| Nghỉ | 30 | Không học. Kiểm tra giấy tờ, đường đi, giờ tập trung | — |
Ba luật giữ cho cái bảng này không sụp.
Môn yếu đi trước, và đi vào buổi sáng. Không phải vì buổi sáng thần thánh, mà vì buổi tối bạn sẽ mệt và sẽ tự thương lượng, còn 8h sáng thì chưa có gì để thương lượng.
Mỗi môn được chạm ít nhất ba ngày khác nhau mỗi tuần. Cùng số phút rải ra ăn đứt dồn cục, và đó là phần được chống lưng chắc nhất trong toàn bộ phương pháp học theo phiên.
Danh sách lỗi chỉ có một bản. Một quyển vở, hoặc một ghi chú trong điện thoại. Hai bản là không bản nào.
Một ngày trông thế nào
Học sinh ca sáng và học sinh ca chiều có hai cái ngày khác hẳn nhau, nên đây là hai lịch chứ không phải một.
| Ca sáng (học 7h–11h30) | Ca chiều (học 12h45–17h) | |
|---|---|---|
| Trước giờ học | — | 8h00–9h40: 2 × 50 phút, môn yếu nhất |
| Sau giờ học | 13h30–15h10: 2 × 50 phút, môn yếu nhất | — |
| Chiều/tối | 16h00–17h15: 3 × 25 phút bài tập trộn dạng | 18h30–19h45: 3 × 25 phút bài tập trộn dạng |
| Trước khi ngủ | 21h00–21h20: nhớ lại trang trắng | 21h00–21h20: nhớ lại trang trắng |
Khối hai mươi phút cuối ngày là khối rẻ nhất và có lãi nhất trong bảng. Gấp hết vở lại, lấy một tờ giấy trắng, viết ra những gì bạn nhớ được từ hai khối hôm nay. Rồi mở vở kiểm tra và khoanh chỗ trống.
Chỗ trống đó chính là bài của ngày mai.
Học thêm buổi tối thì nhét ôn vào đâu?
Nếu lịch học thêm chiếm 19h–21h ba buổi một tuần, đừng cố nhét thêm hai khối 50 phút vào sau đó. Nó sẽ không xảy ra, và ba tối thất bại liên tiếp sẽ giết cả bản kế hoạch.
Ba buổi đó bạn chỉ giữ đúng một thứ: hai mươi phút nhớ lại trang trắng trước khi ngủ. Đó là mục tiêu sàn, và một mục tiêu bạn chạm được vào ngày tệ nhất đáng giá hơn một mục tiêu đẹp mà bạn trượt bốn lần một tuần.
Phần trám lỗ dời sang buổi sáng của ba ngày đó, hoặc sang cuối tuần. Không dời được thì nó bị cắt, và bạn ghi lại là nó bị cắt.
Đề thi thử: ngồi trọn, chấm ngay, ghi lỗ hổng
Đừng chẻ đề thành từng phần hai mươi lăm phút. Sức bền ngồi liền một mạch cũng là thứ đang được thi, và nó chỉ luyện được bằng cách ngồi liền một mạch.
Bốn quy tắc cho mỗi đề:
- Đúng khung giờ mà môn đó thi thật, nếu sắp được.
- Điện thoại ở phòng khác. Không phải úp xuống bàn.
- Chấm trong vòng một tiếng sau khi làm xong. Để tới hôm sau là mất một nửa giá trị, vì bạn quên mất lúc đó mình đang nghĩ gì.
- Mỗi câu sai thành một dòng mới trong danh sách, kèm một trong ba lý do ở trên.
Nếu điểm đề thứ tư thấp hơn đề thứ hai, đừng hoảng. Đề khác nhau về độ khó, và một buổi chiều mệt cũng đủ kéo xuống. Cái đáng nhìn là danh sách lỗi có ngắn lại không, chứ không phải con số điểm.
Ngủ, và cái bẫy cà phê
Thức tới 2h sáng ba đêm liền sẽ lấy đi của bạn nhiều hơn số kiến thức bạn nhồi được trong ba đêm đó. Đây là chỗ dễ nói và khó làm nhất trong bài.
Cà phê không tạo ra năng lượng, nó chặn adenosine — phân tử càng tích tụ thì bạn càng thấy buồn ngủ. Áp lực bị che đi, không bị xoá, và nó đứng đợi nguyên đấy. Thời gian bán thải ở phần lớn người trưởng thành khoẻ mạnh khoảng năm tiếng, dao động rộng theo di truyền.
Nói cụ thể: ly cà phê lúc 17h để “học tối cho tỉnh” vẫn còn trong bạn đáng kể lúc 22h, đúng lúc bạn cần ngủ.
Một giấc ngủ trưa mười lăm phút sau bữa trưa thì rẻ hơn nhiều và không nợ gì cả.
Khi kế hoạch này sai với bạn
Khi bạn còn trống quá nhiều để “trám lỗ” là đủ. Nếu đề chẩn đoán cho thấy bạn không làm được một nửa số câu vì chưa học, thì ba mươi ngày không đủ cho cả bốn môn. Chọn hai môn để kéo lên, và chấp nhận hai môn còn lại giữ nguyên. Chọn thì đau, không chọn thì cả bốn cùng đứng yên.
Khi bạn đang ốm hoặc mất ngủ kéo dài. Cắt khối buổi tối trước, giữ khối buổi sáng. Cắt số lượng, đừng cắt số ngày.
Khi bạn đã có một lịch đang chạy tốt. Đừng đổi sang bảng này ở ngày thứ mười tám chỉ vì bảng này trông gọn hơn. Đổi hệ thống giữa mùa thi là một hình thức trì hoãn có nét chữ đẹp.
Và nếu điện thoại là thứ ăn mất buổi tối của bạn, cái lịch không sửa được chuyện đó — dọn mồi trên máy là việc mười lăm phút và làm một lần, và nó có lãi cao hơn mọi dòng trong bảng trên.
Tuần cuối
Không học phần mới. Không có ngoại lệ nào cho câu này.
Năm ngày cuối chỉ có ba việc: đọc lại danh sách lỗi, làm lại đúng những câu từng sai, và ngủ đủ. Ngày cuối cùng thì nghỉ hẳn — kiểm tra giấy tờ, xem trước đường tới điểm thi, đi ngủ sớm hơn bình thường một tiếng.
Đêm trước ngày thi, cuốn vở tốt nhất là cuốn vở đóng lại.
Fomodo giữ đồng hồ, ghi số phút vào mục tiêu ngày, và dựng khiên chặn TikTok với Facebook đúng bằng độ dài mỗi phiên. Giới hạn cần nói trước khi bạn tính đưa nó vào kế hoạch: nó chỉ có trên iPhone và iPad, chạy từ iOS 17.6 trở lên. Bạn học nhóm với ba đứa bạn dùng Android thì ba đứa đó không cài được, và không có bản web nào để thay thế.
Nó cũng không biết đề thi năm nay ra gì. Nó đếm phút và giữ danh sách ngày, phần còn lại là cuốn vở ghi lỗi của bạn.
Ba mươi ngày là ba mươi buổi sáng. Bắt đầu bằng một đề và một danh sách, không phải bằng một quyển vở mới.
