Học IELTS buổi tối khi đã đi làm cả ngày
19h40. Bạn về tới phòng lúc 19h05, ăn xong, và giờ đang ngồi trước quyển Cambridge mở ở trang 42.
Trang 42 là trang bạn mở tối qua.
Bạn không thiếu quyết tâm. Bạn đã đăng ký thi, đã trả lệ phí, đã mua ba quyển sách. Thứ bạn thiếu là một cái kế hoạch biết rằng người viết ra nó vừa ngồi tám tiếng ở công ty và đi xe máy bốn mươi phút trong nắng.
Nguyên tắc: bạn không có hai tiếng, bạn có hai khối bốn mươi phút
Mọi lịch tự học IELTS trên mạng đều được viết cho một sinh viên có buổi chiều rỗng. Bạn không có buổi chiều rỗng. Bạn có quãng từ 19h30 tới 22h00, trong đó ba mươi phút sẽ mất vào việc tắm, dọn, và nhắn Zalo cho mẹ.
Nên đừng lập kế hoạch theo giờ. Lập theo khối.
Một buổi tối đi làm về chứa được hai khối bốn mươi phút với một quãng nghỉ mười phút ở giữa. Đó là trần thật, không phải trần khiêm tốn. Ai bảo bạn học bốn tiếng mỗi tối sau giờ làm thì hoặc chưa từng làm, hoặc đã bỏ việc.
Và hai khối đó không giống nhau. Khối một là khối đắt: bạn còn tỉnh, còn chịu nghĩ. Khối hai là khối rẻ: bạn mệt, dễ nản, nhưng vẫn nghe và vẫn nhớ được.
Chia bốn kỹ năng theo mức năng lượng, không chia đều
| Kỹ năng | Đặt vào | Vì sao |
|---|---|---|
| Writing task 2 | Khối 1, tối thứ Ba và thứ Năm | Cần cái đầu tỉnh nhất bạn còn lại. Đây là kỹ năng đắt nhất trong ngày |
| Reading | Khối 1, tối thứ Hai và thứ Tư | Cũng cần tỉnh, nhưng chịu được mệt hơn Writing một chút |
| Listening | Khối 2, mọi tối | Chạy được khi bạn đã đuối. Tai vẫn làm việc lâu hơn tay |
| Từ vựng | Giờ chết: trên xe buýt, lúc chờ, mười phút trước giờ họp | 20 phút mỗi ngày rải ra ăn đứt một tiếng tối Chủ nhật |
| Speaking | Cuối tuần, khối riêng | Cần nói to. Cần một căn phòng bạn không ngại nói to trong đó |
Sai lầm phổ biến nhất là để Writing xuống khối hai vì “để dành việc khó cho lúc tập trung được”. Đến 21h20 bạn không tập trung được nữa. Bạn sẽ viết nửa bài rồi cất, và tuần sau bài đó vẫn nằm đó.
Nếu tối nay tôi chỉ còn hai mươi phút?
Thì làm hai mươi phút Listening, hoặc hai mươi phút từ vựng. Không mở Writing.
Đây là chỗ mà mục tiêu ngày cứu bạn. Đặt sàn ở hai mươi phút, không phải ở “một khối”. Một cái sàn bạn vượt được vào tối tệ nhất trong tháng là cái sàn bạn vượt gần như mỗi tối, và chuỗi ngày sống sót được đều là chuỗi có ngưỡng thấp một cách cố ý.
Hai mươi phút Listening tối thứ Tư không đưa bạn lên band. Nó giữ cho thứ Năm không phải bắt đầu lại từ đầu, và đó là toàn bộ việc của nó.
Một tuần đi làm, viết ra được
| Ngày | Khối 1 · 19h45–20h25 | Khối 2 · 20h35–21h15 |
|---|---|---|
| Hai | Reading, 1 passage bấm giờ + soi lại đáp án sai | Listening, section 1–2 |
| Ba | Writing task 2, viết nguyên bài 40 phút | Listening, section 3–4 |
| Tư | Reading, 1 passage + đọc lại bài thứ Hai | Nghỉ hoặc từ vựng nhẹ |
| Năm | Writing task 2, chỉ sửa bài thứ Ba | Listening, nghe lại bài thứ Ba kèm transcript |
| Sáu | Nghỉ | Nghỉ |
| Bảy | Speaking part 2–3, ghi âm | Full Listening test bấm giờ |
| CN | Full Reading test bấm giờ | Chấm, ghi lỗi, chọn việc cho tuần sau |
Ba thứ làm bảng này chạy chứ không chỉ đẹp.
Thứ Sáu nghỉ hẳn. Một ngày nghỉ được viết trước là lịch trình; một ngày nghỉ vì bạn không chịu nổi là một ngày lỡ. Đặt nó vào thứ Sáu và bạn thôi phải tự thương lượng mỗi tuần một lần.
Thứ Năm không viết bài mới. Sửa lại bài thứ Ba. Viết mười bài không sửa thì kém xa viết ba bài và sửa kỹ ba bài, vì phần học nằm ở lần sửa.
Nghe lại kèm transcript là khối rẻ nhất trong tuần. Bạn mệt, nó vẫn chạy, và nó dạy tai bạn thứ mà nghe lần đầu không dạy được.
Writing task 2 và chuyện không có ai chấm
Đây là chỗ tự học gãy, và nói thẳng thì tốt hơn.
Bạn viết được bốn mươi phút. Bạn không tự chấm được bài của mình, vì lỗi bạn không thấy chính là lỗi bạn đang mắc. Không phần mềm nào bạn cài trong tối nay thay thế được một người biết band descriptor đọc bài bạn.
Ba cách xoay, theo thứ tự tốn kém:
- Rẻ nhất: viết, để hai ngày, rồi đọc lại như đọc bài người khác. Bắt được lỗi cấu trúc và lỗi lạc đề. Không bắt được lỗi ngữ pháp bạn đang lặp.
- Vừa: đổi bài với một người cùng ôn. Hai người cùng dốt một chỗ thì không giúp nhau được ở chỗ đó, nhưng khác chỗ dốt thì có.
- Đắt: trả tiền cho một buổi chấm mỗi hai tuần. Không cần khoá học, chỉ cần chấm.
Còn những con số kiểu “X giờ học để lên 0.5 band” thì lưu hành rất nhiều mà gần như không kèm nguồn nào. Đừng xây kế hoạch quanh chúng. Xây quanh số bài Writing bạn thật sự viết và sửa xong — đó là con số bạn đếm được.
Speaking khi bạn sống một mình
Không có bạn học thì vẫn nói được, và nói một mình vẫn hơn không nói.
Cách chạy được: mở một đề part 2, bấm một phút chuẩn bị, nói hai phút vào ghi âm điện thoại, rồi nghe lại. Nghe lại là phần khó chịu và là phần có ích. Bạn sẽ nghe ra chỗ mình đứng hình, chỗ mình lặp “you know”, chỗ mình bỏ dở câu.
Mười lăm phút mỗi cuối tuần. Không cần nhiều hơn, và nhiều hơn thì bạn sẽ bỏ.
Nếu ở trọ chung và ngại nói to, ra ban công, hoặc nói trong lúc đi bộ với tai nghe có mic. Người đi đường sẽ tưởng bạn đang gọi điện.
Khi kế hoạch này sai với bạn
Khi bạn làm ca hoặc tăng ca thất thường. Một lịch cố định theo ngày trong tuần sẽ nói dối bạn mỗi tuần. Đếm theo tuần thay vì theo ngày: sáu khối một tuần, xếp vào đâu cũng được. Cái bạn bảo vệ là tổng, không phải cái ô.
Khi ngày thi còn dưới ba tuần. Lúc đó đây không phải kế hoạch học, mà là kế hoạch làm đề. Chuyển toàn bộ sang đề đầy đủ bấm giờ và sửa lỗi, bỏ hẳn phần học kiến thức mới.
Khi bạn thật sự kiệt sức. Ba tuần tệ liên tiếp sau một quãng tốt thường là do ngủ, do ốm, hoặc do quá tải việc, theo thứ tự đó. Cắt xuống hai mươi phút mỗi tối và giữ nguyên số ngày. Một cái đồng hồ đo được cả ba thứ đó và không sửa được thứ nào.
Và nếu bạn cần một khối dài thật, cuối tuần là chỗ duy nhất nó tồn tại — một khối chín mươi phút được bảo vệ vào sáng thứ Bảy làm được nhiều hơn ba tối lết đến 22h30.
Tối nay
Mở lịch điện thoại, đặt một sự kiện lặp lại: 19h45, bốn mươi phút, tên là “Writing” hoặc “Reading”. Không phải “học IELTS”.
Rồi đặt mười lăm phút và làm đúng mười lăm phút đó, vì bắt đầu mới là phần đắt và tối nay bạn đang cạn thứ trả cho nó.
Fomodo giữ đồng hồ cho các khối đó, đếm số phút vào mục tiêu ngày, và chặn các app gây xao nhãng đúng bằng độ dài phiên. Giới hạn thì rõ: nó không dạy tiếng Anh. Không bài học, không bộ đề, không chấm Writing, không nghe Speaking của bạn. Nó là cái đồng hồ và cuốn sổ, còn nội dung học là chuyện giữa bạn và quyển Cambridge.
Một thứ nó có làm: mục tiêu ngày đo bằng phút, nên một tối hai mươi phút vẫn tô đầy ô vuông y như một tối tám mươi phút. Sau ba tháng, chính những ô hai mươi phút mới là thứ giữ cho cái bảng không đứt.
Trang 42 sẽ không tự lật. Bốn mươi phút, bắt đầu lúc 19h45, ba tối một tuần là đã hơn phần lớn những người cùng đăng ký thi với bạn.
